Phân biệt giữa Đạm & Protein – Điều bạn cần biết

Trong cuộc sống hằng ngày, chúng ta thường nghe đến hai thuật ngữ “đạm” và “protein”. Nhiều người cho rằng đây là hai chất khác nhau hoặc sử dụng chúng trong những ngữ cảnh khác nhau. Thực tế, đạm và protein là cùng một chất dinh dưỡng, chỉ khác nhau về cách gọi. Tuy nhiên, để hiểu đúng vai trò của protein và biết cách bổ sung hợp lý, bạn cần nắm rõ một số kiến thức cơ bản.

Đạm và Protein có giống nhau không?

Câu trả lời là Có.

• Protein là tên gọi quốc tế (tiếng Anh) của nhóm chất dinh dưỡng này.
• Đạm là cách gọi phổ biến trong tiếng Việt.

Nói cách khác:

Đạm = Protein

Đây đều là nhóm chất dinh dưỡng đa lượng (macronutrient) có vai trò thiết yếu đối với mọi tế bào trong cơ thể.

Protein là gì?

Protein là hợp chất được cấu tạo từ các axit amin (Amino Acids) liên kết với nhau thành chuỗi dài.

Hiện nay đã xác định được khoảng 20 loại axit amin tham gia cấu tạo protein, trong đó:

• 9 axit amin thiết yếu: cơ thể không tự tổng hợp được, cần bổ sung từ thực phẩm.
• 11 axit amin không thiết yếu: cơ thể có thể tự tổng hợp.

Chính sự kết hợp của các axit amin tạo nên hàng nghìn loại protein khác nhau với những chức năng riêng biệt.

Vai trò của Protein đối với cơ thể

Protein tham gia gần như mọi hoạt động sống.

Xây dựng và duy trì cơ bắp

Protein là thành phần chính của:

• Cơ bắp.
• Da.
• Gân.
• Dây chằng.

Việc bổ sung đủ protein giúp:

• Phát triển cơ.
• Hạn chế mất cơ khi lớn tuổi.
• Phục hồi sau luyện tập.

Hỗ trợ tăng trưởng và tái tạo mô

Protein giúp:

• Làm lành vết thương.
• Tái tạo tế bào.
• Phục hồi mô sau chấn thương hoặc phẫu thuật.

Đây là lý do người bệnh trong giai đoạn hồi phục thường cần được cung cấp đủ protein.

Tạo enzyme và hormone

Nhiều enzyme và hormone trong cơ thể có bản chất là protein.

Chúng tham gia:

• Chuyển hóa thức ăn.
• Điều hòa đường huyết.
• Điều hòa tăng trưởng.
• Kiểm soát nhiều hoạt động sinh lý khác.

Hỗ trợ hệ miễn dịch

Kháng thể giúp cơ thể chống lại vi khuẩn và virus cũng được cấu tạo từ protein.

Thiếu protein kéo dài có thể làm suy giảm khả năng miễn dịch.

Vận chuyển dưỡng chất

Protein giúp vận chuyển:

• Oxy.
• Vitamin.
• Khoáng chất.
• Chất béo.
• Hormone.

Đến các cơ quan trong cơ thể.

Protein có trong những thực phẩm nào?

Protein có nguồn gốc từ cả động vật và thực vật.

Nguồn đạm động vật

Bao gồm:

• Thịt bò.
• Thịt lợn.
• Thịt gà.
• Cá.
• Hải sản.
• Trứng.
• Sữa và các sản phẩm từ sữa.

Đây là nguồn protein chất lượng cao vì chứa đầy đủ các axit amin thiết yếu.

Nguồn đạm thực vật

Bao gồm:

• Đậu nành.
• Đậu xanh.
• Đậu đen.
• Đậu lăng.
• Đậu Hà Lan.
• Hạnh nhân.
• Hạt điều.
• Hạt chia.
• Quinoa.
• Yến mạch.

Khi kết hợp đa dạng các loại thực phẩm thực vật, cơ thể vẫn có thể nhận đủ các axit amin cần thiết.

Có phải ăn càng nhiều protein càng tốt?

Không.

Protein rất quan trọng nhưng không nên bổ sung quá mức nhu cầu.

Việc tiêu thụ quá nhiều protein trong thời gian dài có thể:

• Làm tăng tổng năng lượng khẩu phần.
• Gây mất cân đối dinh dưỡng nếu thiếu rau xanh và chất xơ.
• Không phù hợp với một số người mắc bệnh thận hoặc bệnh gan nếu không có hướng dẫn từ bác sĩ.

Ngược lại, thiếu protein cũng có thể dẫn đến:

• Mất cơ.
• Mệt mỏi.
• Chậm lành vết thương.
• Suy giảm miễn dịch.
• Suy dinh dưỡng.

Điều quan trọng là đảm bảo lượng protein phù hợp với độ tuổi, mức độ hoạt động và tình trạng sức khỏe.

Protein động vật và protein thực vật có khác nhau không?

Có.

Protein động vật

Ưu điểm:

• Chứa đầy đủ 9 axit amin thiết yếu.
• Giá trị sinh học (BV) cao.
• Dễ hấp thu.

Protein thực vật

Ưu điểm:

• Giàu chất xơ.
• Không chứa cholesterol.
• Cung cấp nhiều vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa.

Một chế độ ăn kết hợp cả hai nguồn protein sẽ giúp tận dụng ưu điểm của từng loại.

Người lớn tuổi có cần nhiều protein hơn không?

Theo tuổi tác, khối lượng cơ bắp có xu hướng giảm dần. Vì vậy, người lớn tuổi cần chú ý bổ sung đủ protein chất lượng để:

• Duy trì khối cơ.
• Hỗ trợ vận động.
• Giảm nguy cơ té ngã.
• Tăng cường sức khỏe tổng thể.

Việc bổ sung nên kết hợp với vận động phù hợp để đạt hiệu quả tốt hơn.

Người mắc bệnh thận có cần hạn chế protein?

Không phải tất cả người bệnh thận đều cần giảm protein.

Lượng protein phù hợp phụ thuộc vào:

• Giai đoạn bệnh.
• Chức năng thận.
• Tình trạng dinh dưỡng.
• Chỉ định của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.

Điều quan trọng là lựa chọn nguồn protein chất lượng cao, cân đối với nhu cầu của từng cá nhân.

Những hiểu lầm thường gặp về đạm và protein

“Đạm và protein là hai chất khác nhau”

Đây là hiểu lầm phổ biến.

Thực tế:

Đạm chính là protein.

“Chỉ người tập gym mới cần protein”

Protein cần thiết cho mọi đối tượng, từ trẻ em, người trưởng thành đến người lớn tuổi.

“Ăn nhiều thịt là đủ protein”

Ngoài thịt, cơ thể còn có thể nhận protein từ:

• Cá.
• Trứng.
• Sữa.
• Đậu nành.
• Các loại đậu.
• Hạt và ngũ cốc.

Một khẩu phần đa dạng sẽ mang lại nhiều lợi ích dinh dưỡng hơn.

Kết luận

Đạm và Protein thực chất là một, chỉ khác nhau về tên gọi. Đây là nhóm chất dinh dưỡng thiết yếu giúp xây dựng cơ bắp, tái tạo mô, hỗ trợ miễn dịch và duy trì hàng loạt hoạt động quan trọng của cơ thể.

Để có sức khỏe tốt, bạn nên bổ sung protein từ nhiều nguồn thực phẩm khác nhau, ưu tiên thực phẩm tươi, ít chế biến và xây dựng chế độ ăn cân đối. Việc lựa chọn đúng nguồn protein và sử dụng với lượng phù hợp sẽ góp phần duy trì thể trạng khỏe mạnh ở mọi giai đoạn của cuộc sống.